Mons. Giorgio Lingua i put do „istinskoga pomirenja”

 U svezi s odugovlačenjem proglašenja bl. Alojzija Stepinca svetcem Katoličke Crkve, ovih dana mogli smo pročitati sljedeće riječi mons. Giorgija Lingue, donedavno apostolskoga nuncija u Republici Hrvatskoj: „Ipak, sve sam više uvjeren da bi to priznanje od strane Crkve trebalo doći tek na kraju puta istinskoga pomirenja, bez kojega bi njegova svetost postala uzaludna.“

Po pitanju „istinskoga pomirenja” mons. Lingue i njemu sličnih uglednika u Crkvi, nek pročitaju i sljedeće riječi jednoga od ne tako davno prvaka srpskoga pravoslovlja. Upravo na dan Stepinčeva svećeničkoga ređenja u Rimu 26. listopada 1930., srpski crkveno-politički tjednik Vesnik objavio je članak „David i Golijat” dr. Dimitrija Najdanovića (1897. – 1986.), utjecajnoga srpskoga svećenika i teologa, koji, među ostalim, piše:

Vali rimokatoličke najezde već poodavno zapljuskuju pravoslavnu njivu. I to tako nadorno i neodoljivo, da se oseća i izvan mehanički pritisak. Tišti i davi masivnost i glomaznost... Prvoklasna organizacija, snažna po broju, novcu i tradiciji, prekaljena u čestim borbama o prevlast, sa bogatim iskustvom i taktikom nadiranja, ustremljuje se sa krajnom ekspanzijom na šaku pravoslavnog stada. Stoji se jedno prema drugome kao Golijat prema Davidu.

Disproporciju snaga pojačava mirnoća, spokojnost i kontemplativna duhovnost pravoslavlja, umekšana i raznežena nostalgijom slovenske psihe. Slavensko pravoslavlje, ustreptalo religioznim zanosom, ne traži na zemlji ništa više od svetlosti Sunca Pravde. Nezemaljska vrlina pravoslavlja je: snažna sklonost za primenom evangeličnosti u krajnjoj čistoti, bez zemaljske veštine za osvajanjem ljudi... Ono se uvek kloni carstvu ideja, carstvu nebesnom...Pravoslavni slovenski duh začaran je religioznom ontologijom... Otuda je [slovensko/srpsko pravoslavlje] u velikoj meri, dezinteresirano hemijom descendentnog života, a u velikoj meri opojeno alkemijom onoga sveta, „Doma očeva”....

Rimsku najezdu kreće krv i meso. Dinamici rimokatolicizma nasušna je Euklidova geometrija: telesnost traži prostranost. Duh imperium-a Romanum-a, duh zavojevanja, osvajanja i tlačenja, nasleđe je rimokatolicizma. Taj duh ne sanjari, ne otkida se od zemlje... Dok je pravoslavlje apatično u smislu političkom, rimokatolička crkvenost nalazi pun izraz u političkoj agresiji. Njoj je u prvom redu stalo do broja i geografskih razmera, a ne do ostvarenja i sublimiranja hrišćanskih ideala u dušama pojedinaca... Pravoslavlje okreće leđa uzgrajaloj stvarnosti, kojoj je Spasitelj leđa okrenuo... Zapadna ortodoksija lovi u uznemirenoj sadašnjosti, kao u mutnoj vodi, brojni porast. Katolicitet zamagljen suvišnom brigom za zemaljskom kneževstvom; on misli na civitas Dei, a ostvara civitas hominis; misli na crkvu, ostvara državu; misli na carstvo Božje, a ostvara carstvo zemaljsko. ― [Dve ortodoksije] dve vrste pobožnosti ―  daleko su jedna od druge; ne poznaju se, ne razumiju, ne osjećaju negdašnje jedinstvo. Sva shvatanja kose im se pod oštrim uglom. Na jednoj strani zbir sila ovoga sveta, na drugoj bojazljiv i smeran san o ostvarenju Spasiteljeve čiste koncepcije Carstva očevog. Na jednoj strani sjaj, raskoš, sitost i gospodstvo... na drugoj malo stado „gladnih i žednih pravde”, sa prostom palicom i bez kese na uskoj stazi evanđelja.

Tragika naša nije završena. Možda drama stradanja ima još jedan čin; još jedno Kosovo čeka [srpsku] pravoslavnu dušu. Na naše rodne pravoslavne ravni najezda je; zagustilo je i zacrnelo od rimske vojske... Ali mi imamo jednu utehu; ideje znaju za nadvremenske pobjede i poraze. Epilog sukoba istine i neistine svršiće se po Božjoj volji, pobedom Istine... I dok se ne nas „pod zastavom Velikog Rima kreću crne sile”, mi kroz bat najezde čujemo Spasiteljeve reči: „Ne boj se, malo stado”. (Vesnik, 26. listopada 1930.)

Takvo učenje o Katoličkoj Crkvi i sukobu „istine i neistine”, duboko ukorijenjeno u srpskom pravoslavlju, i danas je temelj svetosavlja. Mons. Lingua i njegovi istomišljenici u Vatikanu ostat će na beskonačnom putu čekajući „istinsko pomirenje” s onima koji realnost gledaju kroz naočale beskonačnoga sukoba između pravoslavne, odnosno srpske, „istine” i katoličke „neistine”.

Dodajmo i Najdanovićevu „teologiju” jugoslavenstva.

O ideologiji integralnoga jugoslavenstva, koju je nametnuo tadašnji srpski kralj, Najdanović, jedan od prvaka Ljotićeva nacističkoga Zbora, pisao je ovako:

Jugoslovenska duša će se pretežno izvršiti na osnovu našeg rasnog, krvnog srodstva... Istorija nas uči da je u stvaranju posebnih naroda kultura rimokatolicizma... bio, gotovo bez izuzetka, najveća smetnja... Fatalno bi bilo kad bi u ovaj organizam [jugoslavenstva] ušlo ijedno krvno zrnce latinske krvi… ne sme da se ucrta nijedna kriva linija zapadno-crkvenog plana... Zanešeni političkim planovima, iskrvavljeni od borbe sa nacionalnim individualitetima, verski totalno izvitorepeni rimokatolički ultramonotanizam, klerikalizam i jezuitizam znače za nas Jugoslavene tuđinsku neprijateljsku silu. (Vesnik, srpnja 1931.)

Dakle, on otvoreno poistovjećuje jugoslavenstvo i (veliko)srpstvo! Tako je bilo i danas je tako! To je oduvijek bilo znano, osim hrvatskim naivcima (blago rečeno!) i plaćenicima!

P. S.

Najdanović, „zaljubljenik” u Katoličku Crkvu, u poraću je jedno vrijeme boravio i u Rimu. Ondje je tražio i dobio pomoć od „crnih sila”. Čak je tiskao neke svoje uratke u tamošnjoj tiskari. Odselio se dalje u svijet i nastavio širiti velikosrpski „ekumenizam” koji i danas „cvjeta” među Srbima u Srbiji i diljem svijeta!

dr. Ante Čuvalo